{"id":128,"date":"2013-12-13T13:00:07","date_gmt":"2013-12-13T13:00:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.muzeusm.ro\/?page_id=128"},"modified":"2024-03-24T11:49:03","modified_gmt":"2024-03-24T09:49:03","slug":"sala-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/sala-ii\/","title":{"rendered":"Puterea fierului &#8211; Via\u0163a lemnuluiA vas hatalma. A fa \u00e9lete.Hall II"},"content":{"rendered":"<p>A VAS HATALMA<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.muzeusm.ro\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/IMG_9817.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"451\" data-permalink=\"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/img_1164\/\" data-orig-file=\"https:\/\/muzeusm.ro\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/img_1164.jpeg\" data-orig-size=\"3024,4032\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;1.8&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;iPhone 11 Pro&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1629911938&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;4.25&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;400&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.03030303030303&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"img_1164\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/muzeusm.ro\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/img_1164.jpeg\" data-large-file=\"https:\/\/muzeusm.ro\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/img_1164.jpeg\" class=\"size-thumbnail wp-image-451 alignleft\" alt=\"IMG_9817\" src=\"http:\/\/www.muzeusm.ro\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/IMG_9817-150x150.jpg\" width=\"150\" height=\"150\" \/><\/a>A fegyverek, a h\u00e1ztart\u00e1si eszk\u00f6z\u00f6k \u00e9s t\u00e1rgyak alapanyagak\u00e9nt, a vas a t\u00f6rt\u00e9neti civiliz\u00e1ci\u00f3k legfontosabb, egyben strat\u00e9giai, nyersanyagforr\u00e1sa.<br \/>\nAz id\u0151k folyam\u00e1n a szakosod\u00e1s k\u00f6vetkezt\u00e9ben, a kov\u00e1csmesters\u00e9g t\u00f6bb fajt\u00e1ja j\u00f6tt l\u00e9tre. A lakatosok lakatokat, z\u00e1rakat, reteszeket, kulcsokat, ajt\u00f3p\u00e1ntokat, sokszor eg\u00e9sz ajt\u00f3kat k\u00e9sz\u00edtettek, illetve jav\u00edtottak. A r\u00e9zkov\u00e1csok befuttatt\u00e1k (cinezt\u00e9k) a l\u00e1bas vagy l\u00e1batlan \u00f6nt\u00f6ttvas \u00e9s r\u00e9z-ed\u00e9nyeket, -\u00fcst\u00f6ket, -serpeny\u0151ket \u00e9s kaz\u00e1nokat. A kov\u00e1csmesters\u00e9g elk\u00fcl\u00f6n\u00fclt fajt\u00e1j\u00e1t alkott\u00e1k a kapcsosok \u00e9s dr\u00f3tosok, a legtekint\u00e9lyesebbek azonban a fegyverkov\u00e1csok voltak. A legn\u00e9pesebb kateg\u00f3ri\u00e1t term\u00e9szetesen a falusi patkol\u00f3kov\u00e1csok alkott\u00e1k. F\u0151 feladatuk a patk\u00f3- \u00e9s a szegk\u00e9sz\u00edt\u00e9s volt. Mivel k\u00e9peseknek bizonyultak mez\u0151gazdas\u00e1gi eszk\u00f6z\u00f6k k\u00e9sz\u00edt\u00e9s\u00e9re \u00e9s jav\u00edt\u00e1s\u00e1ra is, nagy t\u00e1rsadalmi tekint\u00e9lynek \u00f6rvendtek, m\u0171helyeik pedig a falvak egyfajta k\u00f6z\u00f6ss\u00e9gi k\u00f6zpontjaiv\u00e1 v\u00e1ltak.<\/p>\n<p>A FA \u00c9LETE<\/p>\n<p>A fa, melyet Szatm\u00e1r erd\u0151s\u00e9gei b\u0151s\u00e9ggel k\u00edn\u00e1ltak, a legelemibb anyagi sz\u00fcks\u00e9gletek kiel\u00e9g\u00edt\u00e9s\u00e9nek term\u00e9szetes forr\u00e1sa volt, ugyanakkor a hagyom\u00e1nyos civiliz\u00e1ci\u00f3 meghat\u00e1roz\u00f3 eleme is. A fa az alapanyaga az egykori g\u00e9peknek: a pr\u00e9snek, a malomnak, a szek\u00e9rnek \u00e9s kerekeinek, az emel\u0151csig\u00e1knak, de a k\u00f6z\u00e9pkori hadig\u00e9peknek is. R\u00e9gi\u00f3nk fa\u00e9p\u00edt\u00e9szete sok \u00e9rt\u00e9kes m\u0171eml\u00e9ket hozott l\u00e9tre, a lak\u00f3h\u00e1zakt\u00f3l a fatemplomokig. A felszerel\u00e9sek, berendez\u00e9sek sokas\u00e1g\u00e1t kieg\u00e9sz\u00edtette a mindenf\u00e9le f\u00e1b\u00f3l k\u00e9sz\u00fclt haszn\u00e1lati t\u00e1rgy, a b\u00fatorzatt\u00f3l \u00e9s a l\u00e1d\u00e1kt\u00f3l a kanalakig, ed\u00e9nyekig, f\u0171szertart\u00f3kig \u00e9s kulacsokig. Eml\u00edtend\u0151 a f\u00e1b\u00f3l k\u00e9sz\u00fclt n\u00e9pi hangszerek sora, k\u00fcl\u00f6n\u00f6sen a hagyom\u00e1nyos n\u00e9pi vil\u00e1gra oly jellemz\u0151 sokf\u00e9le furulya.<br \/>\nAz \u00f6nell\u00e1t\u00f3 gazd\u00e1lkod\u00e1s keretei k\u00f6z\u00f6tt teh\u00e1t egy csom\u00f3 eszk\u00f6z \u00e9s haszn\u00e1lati t\u00e1rgy f\u00e1b\u00f3l k\u00e9sz\u00fclt. Ilyen vonatkoz\u00e1sban kiemelend\u0151 a fa feldolgoz\u00e1s\u00e1hoz kapcsol\u00f3d\u00f3 mesters\u00e9gek sokf\u00e9les\u00e9ge. E t\u00e9ren a funkcion\u00e1lis c\u00e9lszer\u0171s\u00e9g mellett f\u0151 megk\u00fcl\u00f6nb\u00f6ztet\u0151 t\u00e9nyez\u0151nek sz\u00e1m\u00edtott a fa jellege \u00e9s az alkalmazott technika milyens\u00e9ge. A k\u00fcl\u00f6nf\u00e9le fa\u00e9p\u00edtm\u00e9nyek emel\u00e9s\u00e9re szakosodott \u00e1csok ut\u00e1n a legismertebbek a b\u00fatorokat, ajt\u00f3kat \u00e9s ablak-kereteket, valamint a h\u00e1zak egyes bels\u0151 r\u00e9szeit k\u00e9sz\u00edt\u0151 asztalosok. A feny\u0151f\u00e1b\u00f3l vagy t\u00f6lgyf\u00e1b\u00f3l val\u00f3 zsindelyek k\u00e9sz\u00edt\u00e9s\u00e9re a zsindelyesek szakosodtak. A kanalasok a puha f\u00e1t dolgozz\u00e1k fel, a t\u00e1lasok pedig eszterg\u00e1l\u00e1s r\u00e9v\u00e9n ors\u00f3kat, ed\u00e9nyeket, t\u00e1lakat k\u00e9sz\u00edtettek. A bogn\u00e1rok, k\u00e1d\u00e1rok \u00e9s pint\u00e9rek t\u00f6lgyb\u0151l, b\u00fckkb\u0151l, esetleg feny\u0151b\u0151l val\u00f3 dong\u00e1b\u00f3l csin\u00e1lt\u00e1k a sokf\u00e9le m\u00e9ret\u0171, \u00e9lelmiszerek t\u00e1rol\u00e1s\u00e1ra alkalmas faed\u00e9nyeket, valamint a csebreket \u00e9s a hord\u00f3kat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A VAS HATALMA A fegyverek, a h\u00e1ztart\u00e1si eszk\u00f6z\u00f6k \u00e9s t\u00e1rgyak alapanyagak\u00e9nt, a vas a t\u00f6rt\u00e9neti civiliz\u00e1ci\u00f3k legfontosabb, egyben strat\u00e9giai, nyersanyagforr\u00e1sa. Az id\u0151k folyam\u00e1n a szakosod\u00e1s k\u00f6vetkezt\u00e9ben, a kov\u00e1csmesters\u00e9g t\u00f6bb fajt\u00e1ja j\u00f6tt l\u00e9tre. A lakatosok lakatokat, z\u00e1rakat, reteszeket, kulcsokat, ajt\u00f3p\u00e1ntokat, sokszor eg\u00e9sz ajt\u00f3kat k\u00e9sz\u00edtettek, illetve jav\u00edtottak. A r\u00e9zkov\u00e1csok befuttatt\u00e1k (cinezt\u00e9k) a l\u00e1bas vagy l\u00e1batlan \u00f6nt\u00f6ttvas \u00e9s<a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/sala-ii\/\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">&#8220;Puterea fierului &#8211; Via\u0163a lemnuluiA vas hatalma. A fa \u00e9lete.Hall II&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":245723487,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-128","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.1","language":"hu","enabled_languages":["ro","hu","en"],"languages":{"ro":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"hu":{"title":false,"content":true,"excerpt":false},"en":{"title":false,"content":true,"excerpt":false}}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":17170,"url":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/miros-de-paine-calda-painea-in-dacia\/","url_meta":{"origin":128,"position":0},"title":"\u201e Miros de p\u00e2ine cald\u0103 \u2013 P\u00e2inea \u00een Dacia\u201d","author":"Popdan Bradut","date":"9 January 2026","format":false,"excerpt":"Pentru mul\u021bi dintre noi, p\u00e2inea este ast\u0103zi alimentul pe care \u00eel folosim cel mai des pentru a sus\u021bine \u0219unca, salamul sau ca\u0219cavalul \u00een sandvi\u0219ul nostru. \u00cens\u0103 o astfel de percep\u021bie este foarte diferit\u0103 fa\u021b\u0103 de cea a oamenilor care au tr\u0103it chiar \u0219i cu c\u00e2teva genera\u021bii \u00een urm\u0103. Putem spune\u2026","rel":"","context":"In &quot;actualitati&quot;","block_context":{"text":"actualitati","link":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/category\/actualitati\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/muzeusm.ro\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/painea_SM-mic-1-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/muzeusm.ro\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/painea_SM-mic-1-scaled.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/muzeusm.ro\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/painea_SM-mic-1-scaled.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/muzeusm.ro\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/painea_SM-mic-1-scaled.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/muzeusm.ro\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/painea_SM-mic-1-scaled.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x, https:\/\/i0.wp.com\/muzeusm.ro\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/painea_SM-mic-1-scaled.jpg?resize=1400%2C800&ssl=1 4x"},"classes":[]},{"id":165,"url":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/sala-iv-metalurgia-bronzului-prima-epoca-a-fierului\/","url_meta":{"origin":128,"position":1},"title":"A bronzm\u0171vess\u00e9g \u2013 a korai vaskorszak","author":"Gordan Csilla","date":"13 December 2013","format":false,"excerpt":"{:ro}Reconstituirea unui morm\u00e2nt de la Ciume\u015fti a fost aleas\u0103 deoarece al\u0103turi de urn\u0103 exist\u0103 un bogat inventar compus din 22 vase de ofrand\u0103 \u015fi vase ce provin de la banchetul funerar. Prin reconstituirea lui s-a dorit explicarea incinera\u0163iei ca rit funerar. \u00cen acest sens s-a utilizat un panou montat deasupra\u2026","rel":"","context":"Similar post","block_context":{"text":"Similar post","link":""},"img":{"alt_text":"P2128250","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.muzeusm.ro\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/P2128250-150x150.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":4365,"url":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/noi-cercetari-la-cuptoarele-dacilor-liberi-de-la-mediesu-aurit\/","url_meta":{"origin":128,"position":2},"title":"Noi cercet\u0103ri la cuptoarele dacilor liberi de la Medie\u0219u Aurit","author":"Popdan Bradut","date":"1 April 2019","format":false,"excerpt":"Noi cercet\u0103ri la cuptoarele dacilor liberi de la Medie\u0219u Aurit Muzeul Jude\u021bean Satu Mare continu\u0103 \u00een prim\u0103vara anului 2019 cercet\u0103rile de teren la cuptoarele de ars ceramic\u0103 ale dacilor liberi de la Medie\u0219u Aurit, \u00een cadrul proiectul transfrontalier Rom\u00e2nia-Ungaria cu acronimul COMIDI.\u00a0 \u00cen lipsa culturilor agricole cercet\u0103rile de suprafa\u021b\u0103 ne\u2026","rel":"","context":"In &quot;actualitati&quot;","block_context":{"text":"actualitati","link":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/category\/actualitati\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.muzeusm.ro\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG_20190329_132748-300x225.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":8617,"url":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/dr-vasile-lucaciu-in-memoriam\/","url_meta":{"origin":128,"position":3},"title":"DR. VASILE LUCACIU \u2013 IN MEMORIAM","author":"Popdan Bradut","date":"27 November 2020","format":false,"excerpt":"DR. VASILE LUCACIU \u2013 IN MEMORIAM \u00a0(21 ianuarie 1852, localitatea Apa \u2013 28 noiembrie 1922, Satu Mare La comemorarea a 92 de ani de la trecerea \u00eentru cele eterne a marelui patriot rom\u00e2n dr. Vasile Lucaciu, cea mai important\u0103 personalitate a rom\u00e2nilor s\u0103tm\u0103reni, readucem \u00een aten\u021bia cititorilor cuvintele domnului Ioan\u2026","rel":"","context":"Similar post","block_context":{"text":"Similar post","link":""},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.muzeusm.ro\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Bust_Casa_Memorial%C4%83-2-1-199x300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":8628,"url":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/dr-vasile-lucaciu-in-memoriam-2\/","url_meta":{"origin":128,"position":4},"title":"DR. VASILE LUCACIU \u2013 IN MEMORIAM","author":"Popdan Bradut","date":"27 November 2020","format":false,"excerpt":"DR. VASILE LUCACIU \u2013 IN MEMORIAM \u00a0(21 ianuarie 1852, localitatea Apa \u2013 28 noiembrie 1922, Satu Mare) \u00a0 La comemorarea a 92 de ani de la trecerea \u00eentru cele eterne a marelui patriot rom\u00e2n dr. Vasile Lucaciu, cea mai important\u0103 personalitate a rom\u00e2nilor s\u0103tm\u0103reni, readucem \u00een aten\u021bia cititorilor cuvintele domnului\u2026","rel":"","context":"Similar post","block_context":{"text":"Similar post","link":""},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.muzeusm.ro\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/statuie_0330-21-168x300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":8633,"url":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/dr-vasile-lucaciu-in-memoriam\/","url_meta":{"origin":128,"position":5},"title":"DR. VASILE LUCACIU \u2013 IN MEMORIAM","author":"Popdan Bradut","date":"27 November 2020","format":false,"excerpt":"DR. VASILE LUCACIU \u2013 IN MEMORIAM\u00a0 \u00a0(21 ianuarie 1852, localitatea Apa \u2013 28 noiembrie 1922, Satu Mare) La comemorarea a 92 de ani de la trecerea \u00eentru cele eterne a marelui patriot rom\u00e2n dr. Vasile Lucaciu, cea mai important\u0103 personalitate a rom\u00e2nilor s\u0103tm\u0103reni, readucem \u00een aten\u021bia cititorilor cuvintele domnului Ioan\u2026","rel":"","context":"In &quot;actualitati&quot;","block_context":{"text":"actualitati","link":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/category\/actualitati\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.muzeusm.ro\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/statuie_0330-21-168x300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pfvnyQ-24","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/245723487"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=128"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13755,"href":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128\/revisions\/13755"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeusm.ro\/hu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}